1. Giriş
2005 takvim yılında elde
edilen menkul sermaye iratlarının vergilendirilmesinde dikkate alınacak
indirim oranının tespiti ve indirim oranı uygulanarak beyan edilecek
menkul sermaye iratlarına ilişkin açıklamalar bu Sirkülerin konusunu
oluşturmaktadır.
2. İndirim Oranı
Gelir Vergisi
Kanununun 76 ncı maddesi hükmüne göre, aynı Kanunun 75 inci maddesinin
ikinci fıkrasının 5, 6, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan menkul
sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kar
payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler
ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler
hariç) indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısım, bu
iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacaktır.
İndirim oranı; Vergi
Usul Kanununa göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme
oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde
oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle tespit
edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu
hükümlerine göre 2005 yılı için tespit edilmiş olan yeniden değerleme
oranı % 9,8’dir.(1)
Bu dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik
ortalama faiz oranı ise % 18,25’dir.
Buna göre, 2005 yılı
gelirlerine uygulanacak indirim oranı (% 9,8 / % 18,25 =)
% 53,7
olmaktadır.
3. İndirim Oranı
Uygulanarak Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları
2005 takvim yılında
elde edilen menkul sermaye iratlarından;
- Gelir Vergisi
Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde
sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut
İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden
sağlanan gelirler,
- Her nevi alacak
faizleri,
- Menkul kıymetler
yatırım ortaklıklarından sağlanan kar payları
indirim oranı
uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
Dövize, altına veya
başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç
edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının
beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır.
Ticari işletmelere
dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu
değildir.
4. 26/07/2001
Tarihinden İtibaren İhraç Edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarından
Elde Edilen Gelirlerde İstisna Uygulaması
Gelir Vergisi
Kanununun Geçici 59 uncu madde hükmü ile 26/07/2001-31/12/2005 tarihleri
arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz
gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının
2001 yılında 50 milyar lirası, 2002 ve izleyen yıllarda bu tutarın veya
artırılmış tutarın her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında
artırılması ile bulunacak tutar gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Bu hükme göre, 2005
yılında söz konusu gelirlere uygulanacak istisna tutarı; 2004 yılı
istisna tutarı olan 156.505,29 YTL’nin 2004 yılı için belirlenen yeniden
değerleme oranında(2)
artırılması sonucu (156.505,29 x % 11,2=)
174.033,88 YTL
olmaktadır. İstisna
kapsamına giren söz konusu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği
gibi, diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye de bu
kazançlar dahil edilmeyecektir.
5. Beyan
Edilmeyecek Menkul Sermaye İratları
Gelir Vergisi
Kanununun geçici 55 inci maddesi hükmü uyarınca, vergi kesintisine tabi
tutulmuş olan mevduat faizleri, özel finans kurumlarınca kar ve zarar
katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları ve repo gelirleri ile
menkul kıymetler yatırım fonları katılma belgelerine ödenen kar payları
veya bu fonların katılma belgelerinin İstanbul Menkul Kıymetler
Borsasında alım-satımından elde edilen kazançlar ile Türkiye’de kurulu
vadeli işlem ve opsiyon borsalarında yapılan işlemler sonucunda elde
edilen kazançlar tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecektir.
Dolayısıyla bu gelirlerde indirim oranı uygulamasının herhangi bir önemi
bulunmamaktadır.
Söz konusu gelirlerin
ticari işletmeye dahil olması halinde, geçici 55 inci madde kapsamında
değerlendirilmesi mümkün değildir.
Gerçek kişilerce 2005
yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının beyan edilip
edilmeyeceğine ilişkin ayrıntılı açıklamalar, örneklerle “MENKUL
SERMAYE İRADI ELDE EDENLERİN GELİR VERGİSİ BEYANNAME DÜZENLEME REHBERİ’nde
yer alacaktır.
Duyurulur.
 |
Osman ARIOĞLU
Gelir İdaresi
Başkanı
|